Küresel Eko-Politiğin Günceli

Bu rutin tempoya intikal döneminde ön plana çıkan; kritik bir kısım Eko-Politik gelişme ve başlıkları not etmek gerekiyor:
ABD Başkanı Trump’ın İran ile süregelen savaşın sonlanma tarihini; “Kasım seçimlerinden sonrasına” öteleyen demeci, gündeme adeta bomba gibi düşüyor. Amerikan seçmeni nezdinde önemli bir referans noktası olan pompa fiyatlarındaki düşüşün de Başkan tarafından aynı vadeye endekslenmesi sürpriz yaratıyor. Alternatif bir okuma ile Trump’ın, başta İran olmak üzere hasımları tarafından kullanılan bir baskı ve tehdit unsurunu etkisiz hale getirme; “yumuşak karın göstermeme” taktiğine geçtiği değerlemesini de hesaba katmak gerekiyor. Trump, belki de “seçim takvimi ile sıkıştırılamayacağı” duruşunu ve kendi ajanda ve ritmi ile devam edeceği mesajını göndermeyi hedefliyor. Her durumda, beklenen savaş koşullarının sonlanmasına dair plan ve başta petrol ve altın gelmek üzere finansal varlık piyasa ile fiyatlarındaki hesaplamaların yeniden kurgulanmasına yol açacak bir gelişme karşımızda duruyor.
Yapay Zeka (AI) alanında, henüz 27 yaşında olmasına karşın en büyük iki rakip ABD şirketinde birden çalışmalarıyla bilinen Jacob Coxon’un; sektörden çekilme kararına eşlik eden çarpıcı açıklaması ön plana çıkıyor. AI kulvarının yıldız isimleri arasında sayılan uzman; “2030 yılına kadar geliştirilen Yapay Zeka programlarının %10’u aşan bir ihtimalle, kontrolden çıkarak insanlığı yok edici sonuçları doğuracağını” iddia ediyor ve bu gidişe karşı farkındalık uyandırmaya çalışıyor. 2050 yılına kadar, küresel ölçekte YZ alt yapı yatırımlarına ayrılacak kaynakların 32 trilyon Dolar tutarına ulaşmasının planlandığı bir serimde; “bizleri neyin beklediği” sorusu can yakıcı hale geliyor. İnternet olgusunun kurucu babaları arasında sayılan Bill Gates’in; “Yapay Zeka’ya mutlaka müdahil olunması gerekiyor; bu işi kimin yapabileceğini bilsem, ona tüm desteği sağlarım!” mealindeki açıklamasını yeniden hatırlamak gerekiyor. Buna karşın, tüm risk ve tehlikelere rağmen, “eğer YZ yarışını Çin kazanırsa; herşey biter!” ifadesini saatler önce paylaşan ABD Hazine Bakanı Bessent’in kişiliğinde temsil edilen agresif ve sonuna kadar gitmeyi göze alan zihniyete dikkat çekiliyor.
Yaşanan tüm dinamik ve gelişmelerin gerisinde, Amerika’nın petrol tedarikinde onlarca yıldır geçerli olan üstünlük dengesini kendi lehine değiştirdikten sonra fiyatlandırma ve lojistik kulvarlarını da kendi hakimiyetinde yeniden dizayn etme stratejisinin yattığı biliniyor. Başta Çin olmak üzere, bu serime karşı duran diğer küresel güçlerin karşı atakları Eko-Politik radarlara takılmaya devam ediyor. Diğer büyük oyuncu Rusya ile işbirliği içinde hareket eden Çin’in; “Polar Silk Road- Arktik İpek Yolu” adını verdiği Kuzey deniz rotası üzerinden ilk ticari seferini bu hafta başlatacağı anlaşılıyor. Küresel lojistik denge ve yerleşik taşımacılık dengelerini alt üst edecek ve buzul denizini uluslararası deniz trafiğine açacak bu yeni gelişme döneminde kıyasıya rekabetin artık fiilen başladığı görülüyor.
Modern tarihin en kapsamlı “ulusların gönüllü katılımlı birliği” olan Avrupa Birliği(AB) gücü ve geleceği konusunda tartışmalar yoğunluk kazanıyor. Birlikte ve bir arada yaşama projesi olarak AB’nin, başlangıçtaki kurucu felsefesinden uzak düştüğüne dair kuşku bulunmuyor. Teknik tanımıyla; bir Supra-Nasyonel (Uluslarüstü) organizma olan Birliğin; kendi başlangıç hikayesi ve kurucu umdelerini yeniden sorgulama sürecine geçtiğine dair okumalar kuvvetleniyor. Nitekim, Avrupa Merkez Bankası Başkanı Lagarde’ın saatler önce bir toplantıda yaptığı değerlendirmelere kulak kesilmek gerekiyor:”27 farklı ulusal gündeme bölünerek eldeki en büyük (birliktelikten gelen) gücü elden kaçıramayız; birbirimizi seçmeye ve Avrupa’yı inşa etmeye birlikte devam etmeliyiz!” Birliğin genişlemeden sorumlu ismi Kallas’ın yeni üyelik (genişleme) kural ve reformları üzerindeki çalışmaların yoğunlaştırıldığına dair açıklamalarını da dikkatle takip etmek gerekiyor.
Günümüzün hızla gelişen ve değişen dünyasını kavramada belki de gene Lagarde’ın sözlerinden ilham almak; pay biçmek gerekiyor:
“Artık bu küresel arenada birlikte yalnızız!.”

İlgili haber: Kuzey Kore UAEA'nın nükleerden arınma çağrılarını reddetti

İlgili haber: İran Devrim Muhafızları: ABD'nin yanlış hesaplarına güçlü şekilde karşılık verilecek