Kaçakçılara karşı gümrüklerde yeni dönem: Yapay zeka ve mobil xray

Ticaret Bakanlığınca hazırlanan "2026 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu"ndan yapılan derlemeye göre, kaçakçılıkla etkin mücadele edilebilmesi için kara, hava, deniz ve demir yolu gümrük kapılarında teknik ihtiyaçları karşılamak amacıyla çeşitli çalışmalar yürütülüyor.

Özellikle Türkiye'nin gümrük kapılarında ve sınırlarında dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik yerli ve milli imkanlarla geliştirilen Milli Tarama Sistemleri Projesi (MİLTAR) kapsamındaki teknolojilerin çeşitlendirilmesine ve yaygınlaştırılmasına yönelik adımlar atılıyor.

İlgili haber: Divriği'de kaybolan Büşra bebeğin babasından eşine suçlama

Bu kapsamda yılın ilk yarısında gerekli makine, teçhizat ve malzemeler temin edilirken MİLTAR kapsamında, Habur Gümrük Kapısı'na bir yarı sabit x-ray, Gürbulak Gümrük Kapısı'na da bir binek araç tarama sistemi kurulumu yapıldı.

Söz konusu dönemde Sarp Gümrük Kapısı'nda iki bagaj x-ray tarama sistemi faaliyete başlarken 10 yeni sistemin temini için de alım ihalesi gerçekleştirildi. Gürbulak Gümrük Kapısı'nda işletici kuruluşça temin edilen 5 bagaj x-ray tarama sistemi ise sahada hizmete sunuldu.

Özellikle havalimanları ve hurda ithalatı olan sahalara, hurda metal ve altın analizi yapılabilmesi için 20 "metal-maden analiz dedektörü" alındı.

Başta göçmen kaçakçılığı olmak üzere, uyuşturucu, silah kaçakçılığı, eşyanın değiştirilmesi gibi olayların önlenmesi amacıyla geliştirilen, bu doğrultuda kaçakçılıkla mücadelede önem taşıyan Gümrüklü Eşya ve Nesne Takip Sistemi (GENTSİS) için, sensörlerden gelen verileri analiz ederek, ilgili personele daha sağlıklı veriler gösterilmesi hedefiyle ön analiz yapabilen yapay zeka destekli yazılım geliştirildi.

Gümrüklerde kaçakçılıkla mücadele kapsamında yürütülen çalışmalar yıl sonuna kadar sürecek. Özellikle gümrük kara kapıları, deniz limanları ve havalimanlarında tütün ve tütün mamullerine yönelik kaçakçılıkla mücadele uygulamalarının artırılması temel hedef olarak belirlendi.

Bu doğrultuda uyuşturucu maddelerin tanı ve tespitlerinde kullanılan 50 bin test kitinin ihale süreci tamamlandı. Söz konusu kitlerin temininden sonra Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüklerine dağıtımının yapılması öngörülüyor.

Tütün ve tütün mamulleri kaçakçılığının önlenmesi için ilgili kurumlarla ortak çalışma alanlarının belirlenmesi, hızlı ve etkin iletişim mekanizmalarının kurulması, yurt içinde gerçekleştirilen kaçak üretimin kaynağında tespit edilerek ortadan kaldırılması ve bu doğrultuda etkin ve verimli çalışmaların artırılması önceliklendiriliyor.

Öte yandan 3 vücut tarama ve 3 yutucu tespit sistemi ihalelerinin gerçekleştirilerek ihtiyacı olan sahalara dağıtımının yılın geri kalanında yapılması planlanıyor.

MİLTAR kapsamında ise Kapıkule, Dilucu ve Sarp gümrük kapılarına yarı sabit x-ray tarama sistemlerinin kurulumu hedefleniyor. Ayrıca, Habur Gümrük Kapısı'na 3 açılı, backscatter (hayalet) adı verilen mobil x-ışını tarama sisteminin kurulması bekleniyor.

Yasa dışı soğutucu gaz ticaretine yönelik mevzuat yapısı, kontrol, güncel rota ve kaçakçılık yöntemlerine yönelik farkındalığın artırılması amacıyla uygulamalı eğitim çalışması planlanıyor.

Bu doğrultuda özellikle hızla gelişen teknoloji nedeniyle ortaya çıkan veya çıkabilecek kaçakçılık trendlerine karşı personelin farkındalığını artırmaya yönelik 2024 yılında başlatılan yasa dışı kültür varlığı ticareti ile mücadele eğitimlerine bu yılın ikinci yarısında da devam edilmesi amaçlanıyor.

İlgili haber: Küresel Motorin Krizi Pompa Fiyatlarını Vurdu: Arz Daralması Maliyetleri Artırıyor

Yılın ikinci yarısında özellikle 700 GENTSİS cihazının alınması bekleniyor.